leksykon video

PAL (ang. Phase Alternating Line)

Standard nadawania koloru w sygnale telewizyjnym, używany w telewizji kolorowej. Został opracowany w Niemczech przez Waltera Brucha z zakładów Telefunken W popularnym użyciu PAL oznacza również system telewizji, w zależności od kontekstu może to być albo dowolny system telewizyjny o definicji 625 linii i 50 półobrazów/ 25 klatek na sekundę (również wtedy, gdy kolor w źródle w ogóle nie jest w żaden sposób kodowany, np. na dyskach DVD i w grach na konsole),

System PAL jest udoskonaloną modyfikacją systemu NTSC. Podobnie jak w systemie NTSC fala podnośna przenosi jednocześnie informacje o dwóch składowych barwy – czerwonej i niebieskiej. Nazwa Phase Alternating Line określa sposób przesyłania sygnału telewizyjnego, polegający na odwróceniu (o 180 stopni), co drugą linię obrazu, fazy jednej z tych składowych. Zapewnia to automatyczną korekcję błędów różnicowych występujących w przesyłanym sygnale – nie pozwala to jednak skorygować najpoważniejszych błędów.

NTSC

to amerykański system telewizji analogowej. Nazwa pochodzi od pierwszych liter nazwy organu, który zatwierdził system – National Television System Committee (pl. Krajowy Komitet ds. Systemu Telewizyjnego).
System NTSC (NTSC-M) jest stosowany dla obrazów w formacie złożonym z 525 linii na klatkę, przy częstotliwości odświeżania 59,94 Hz (jest to skutkiem stosowania w USA częstotliwości prądu przemiennego wynoszącej 60 Hz) i 29,97 klatkach na sekundę. Odpowiedzialna za 2/3 informacji o barwie fala podnośna przenosi jednocześnie informacje o dwóch składowych danej barwy – czerwonej i zielonej. Powoduje to dużą podatność na zakłócenia fazowe.

HD TV (ang. High Definition TV)

telewizja wysokiej rozdzielczości. Jest ogólnym określeniem sygnału telewizyjnego o rozdzielczości większej niż standardowa (PAL lub NTSC).
Rozdzielczości HDTV .
720p – 1280×720 pikseli .
1080i / 1080p – 1920×1080 pikseli powszechnie Full HD
Oznaczenia:
– i  (interlaced) – obraz z przeplotem (na zmianę wyświetlane są linie parzyste i nieparzyste),
– p (progressive scan) – obraz bez przeplotu.

W metodzie p (progressive) bez przeplotu wyświetlane są kolejne pełne klatki obrazu zawierające wszystkie linie. W metodzie i (interlaced) z przeplotem naprzemiennie wyświetlane są pola zawierające wyłącznie parzyste i wyłącznie nieparzyste linie obrazu. Ten mniej intuicyjny system jest stosowany, ponieważ pozwala na podniesienie rozdzielczości lub zwiększenie płynności ruchu przy tym samym zużytym paśmie/tej samej ilości przesyłanych danych. Obecnie panuje tendencja do odchodzenia od sygnału z przeplotem. Znaczna część sygnałów przesyłanych z przeplotem jest tak naprawdę sygnałem bez przeplotu po bezstratnej, odwracalnej konwersji.

Porównując standardy 1080i50/60 i 720p50/60, 1080i50/60 wykazuje dokładniejsze odwzorowanie szczegółów przedmiotów nieporuszających się w pionie i wyższą rozdzielczość poziomą. 720p50/60 oferuje z kolei większą płynność ruchów. W związku z tym by zmaksymalizować jakość w zastosowaniach ogólnych stosuje się zazwyczaj 1080i50/60, natomiast kanały sportowe przesyła się w 720p50/60. W przypadku gdy źródłowy sygnał nagrany był w 1080p24, jak większość filmów, lepszą jakość obrazu zapewni bezwzględnie 1080i50/60 po bezstratnej konwersji, niż 720p50/60 po konwersji stratnej.
Jakość obrazu uzyskiwana w poszczególnych formatach zależy również od rozdzielczości matrycy konkretnego odbiornika. Jeśli jest ona inna niż rozdzielczość nadawanego obrazu telewizyjnego, to obraz jest przeskalowywany przez odbiornik do jego własnej rozdzielczości ekranu.
Rozdzielczość

Standardy telewizji analogowej PAL 720×576 NTSC 640×482 Standardy telewizji cyfrowej HDTV 1280×720 Full HDTV 1920×1080 Super Hi-Vision (w przyszłości) 7680×4320 Standardy dla filmu cyfrowego Rozdzielczość Standard Akademii Filmowej 2048×1536 Blu-Ray 1280×720 i 1920×1080 DVD 720×576 i 720×480

Co to jest DVD?

(ang. Digital Versatile Disk – dosłownie cyfrowa wszechstronna płyta) – następca standardu CD-ROM, pozwalający zapisać nawet kilkadziesiąt razy więcej informacji w porównaniu do dysku CD-ROM. Standardowy dysk DVD pozwala na zapis 4,7 GB danych co odpowiada około 120 minutowemu filmowi o przy użyciu systemu kompresji i kodowania sygnału MPEG-2 i jakości obrazu lepszej od SVHS, z sześcioma kanałami dźwięku i dodatkowo ośmioma różnojęzycznymi wersjami dubbingowymi i napisami. Płyty te mogą być również, podobnie jak CD-ROM-y, wykorzystywane do zapisywania multimedialnych programów i danych komputerowych pod nazwą DVD-ROM. W czytnikach DVD można odczytywać CD, a CD-ROM-y nie mogą odtwarzać płyt DVD. Występują różne rodzaje płyt DVD różniących się tehnologią zapisu/odczytu oraz ilością warstw a co za tym idzie zwielokrotnieniem pojemności.

W przypadku sygnału w formacie PAL czyli rozdzielczości 720 x 576 pikseli i 25 klatek na sekundę płyta DVD pozwala na zapis ponad 1 godziny minut filmu w pełnej jakości wykorzystując kompresję MPEG2 VIDEO ( przepływność binarna 9800 kbps ) oraz dzwięk o próbkowaniu 48kHz zapisywany na 32 bitach co daje przepływność binarną 1536 kbps.

Dodatkowo standard DVD oferuje ruchome menu oraz do 32 wersji językowych napisów. DVD służyć może również jako nośnik danych odczytywany w komputerze.

Blu-ray Disc (BD)

– konkurencyjny dla HD DVD format zapisu optycznego, opracowany przez Blu-ray Disc Association (BDA). Następca formatu DVD. Wyróżnia się większą pojemnością od płyt DVD, co jest możliwe dzięki zastosowaniu niebieskiego lasera.

Ten nowy typ nośnika pozwala na zapisanie 25 GB danych na płytach jednowarstwowych. W użytku są również płyty dwuwarstwowe o pojemności 50 GB. Istnieją płyty czterowarstwowe mieszczące do 100 GB oraz ośmiowarstwowe, na których można zapisać 200 GB informacji. Pioneer jednak opatentował płytę szesnastowarstwową, która mieści do 400 GB danych. Za jakiś czas będzie ona dostępna w sklepach. Do zapisywania na tym nośniku jest używany niebieski laser (w nagrywarkach DVD używany jest laser czerwony).

Podstawową różnicą pomiędzy tymi laserami jest długość fali – czerwony ma 650 albo 635 nm (nanometrów), podczas gdy niebieski tylko 405 nm. Mniejsza długość fali daje to możliwość gęstszego zapisywania danych na jednostce powierzchni nośnika.

Dysk Blu-ray ma dwie warstwy: pierwsza o grubości 1,1 mm, druga – zapisywalna – o grubości 0,1 mm. BD-ROM wymagają specjalnej, mocnej warstwy ochronnej dla ścieżki zapisu, która leży na głębokości zaledwie 0,1 mm.
Na wyprodukowanie jednej płyty potrzeba 10 sekund
Istnieją wersje BD-ROM (Read Only Memory), BD-R (Recordable) i BD-RE (REwritable, nawet do 1000 zapisów).

Na krążkach Blu-ray filmy można zapisywać w trzech formatach kompresji. Tradycyjny MPEG-2 oferuje niski stopień kompresji, ale zapewnia bardzo dobrą jakość obrazu. Nowy MPEG-4 AVC gwarantuje porównywalną jakość obrazu przy dwukrotnie wyższej kompresji. Microsoft promuje format VC-1, znany wcześniej, jako Windows Media 9. Odtwarzacze Blu-ray będą obsługiwały zarówno obecne formaty audio stosowane w urządzeniach DVD, jak i nowe – zapewniające uzyskanie dźwięku przestrzennego bardzo dobrej jakości.

VHS

(ang. Video Home System, czasami błędnie rozwijany jako Vertical Helical Scan, co jest określeniem systemu zapisu) – w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych popularny standard zapisu i odtwarzania kaset wideo przeznaczony dla rynku konsumenckiego.

Rozdzielczość pozioma obrazu w formacie VHS wynosi 240 linii, a w odmianie HQ – 250 linii. Wymiary kasety w mm 188 × 104 × 25, czas zapisu maks. 300 minut (istnieje możliwość podwojenia i potrojenia ze stratą jakości).

W formacie VHS fonia zapisywana jest wzdłuż taśmy przy krawędzi; przy przesuwie 2,34 cm/sek uzyskuje pasmo 80 Hz-10 kHz. Wobec wymagań polepszania jakości dźwięku opracowano w latach 80. sposób zapisu na poziomie hi-fi dodatkowymi głowicami wirującymi w głębszej warstwie taśmy tzw. multipleks głębokościowy. Skos ścieżek audio jest inny od skosu ścieżek video, co uniemożliwia zakłócenia między nimi. Osiągnięte pasmo: 20 Hz-20 kHz, dynamika powyżej 90 dB. Magnetowidy tego typu oznaczone są VHS hi-fi, mają minimum 4 głowice na bębnie wizyjnym (2 video + 2 audio).

S-VHS

Istnieje także format S-VHS (Super-VHS) opracowany na bazie VHS, zapisujący jednak sygnał na wyższej częstotliwości, a więc kompatybilny z VHS tylko w jedną stronę. Oznacza to, że nie można odtwarzać kaset S-VHS na magnetowidzie VHS, odwrotnie tak. Sygnał w magnetowidach S-VHS na wyjściu rozdzielony jest na dwie składowe: luminancję (informacja o jasności) i chrominancję (informacja o kolorze), dzięki czemu barwy są lepiej reprodukowane a rozdzielczość przewyższa 400 linii. W formacie S-VHS standardowo dźwięk zapisywany jest na poziomie hi-fi. Modele najwyższej klasy 7-głowicowe posiadają dodatkową głowicę kasującą (4 video + 2 audio + 1 flying erase head).

VHS-C

Kompatybilny ze standardowym VHS jest mikro format VHS-C, który po załadowaniu do kasety matki jest odtwarzany w standardowym magnetowidzie VHS. Pracująca na mniejszych kasetach pochodna VHS znalazła zastosowanie w domowych kamerach video. Analogicznie opracowano kamery S-VHS-C.
Wymiary 9.2cm x 5.9cm x 2.25cm

8mm – to standard kasety analogowej o szerokości taśmy 8mm i wymiarach 95 x 62.5 x 15 mm , przeznaczonej do zapisu sygnału w systemach PAL / NTSC i SECAM.

Video8

to standard 8mm rozwijany najwcześniej jako następca standardu Betamax, Video8 wykorzystuje tą samą technologię zapisu/ odczytu lecz w mniejszej- bardziej poręcznej formie kasety (w odpowiedzi na standard kasety VHS-C innych producentów). -240 linii poziomych – zapis analogowy -dzwięk analogowy stereo zapisywany w modulacji AFM audio frequence modulation

Hi8 (ang. High 8 mm)

wysokiej jakości standard analogowego zapisu audio-wideo.
Charakteryzuje się wysoką rozdzielczością na poziomie 420 linii i możliwością zapisu dźwięku w postaci stereofonicznej. Jest rozwinięciem formatu Video 8. Stosowany w półprofesjonalnych kamerach wideo w latach 90′ i do niedawna w amatorskich kamerach Sony i Canon. W 2005/2006 r. modele Hi8 zostały wycofane z produkcji, wyparte przez standard MiniDV.

Digital8

Cyfrowy standard zapisu filmu z wykorzystaniem kodeka DV. Obraz nagrywany jest na kasety Digital8 lub Hi8. Zapewnia wysoką jakość rejestrowanego obrazu i dźwięku. Pozwala na łatwe przeniesienie materiału do komputera, co pozwala na późniejszy montaż, archiwizację, przesyłanie Internetem itp. Jakość obrazu jest bardzo dobra. Rozdzielczość pozioma wynosi 380-540 linii
1 godzina filmu DV zajmuje 12,7 GB
3600s * 3,6 MB = 12 960 MB (12,7 GB)

MiniDV

Kasety MiniDV posiadają taśmę o szerokości 6 mm. Wymiary MiniDV – 66x48x12 mm. Maksymalny czas zapisu na taśmie wynosi dla DV 270 minut (tryb SP – Standard play), dla MiniDV 80 minut (tryb SP).

Większość urządzeń posiada również możliwość zapisu w trybie LP (Long play). Czas nagrania wydłuża się wtedy o połowę, kosztem zmniejszenia przerw pomiędzy sćieżkami danych na taśmie. Jakość obrazu zostaje identyczna jak w trybie SP ale mozna liczyć się z wzrostem stopy błedów a co za tym idzie z możliwością wystapienia zniekształceń obrazu (mozaika). Czasem jednak można stracić część nagrań w związku ze zmniejszoną prędkością przesuwu taśmy. Zapis w trybie LP jest więc ryzykowny zarówno dla dźwięku jak i dla obrazu, szczególnie jeśli kasetę odtwarza się na innym urządzeniu niż się nagrało.

Jakość obrazu jest bardzo dobra, porównywalna z jakością obrazu nadawanego w telewizji lub nawet lepsza. Rozdzielczość pozioma wynosi 380-540 linii (przy większych wartościach z tego zakresu występuje Aliasing). Dla porównania rozdzielczość pozioma VHS to około 250 linii. Obie technologie posiadają dokładnie taką sama rozdzielczość pionową. DV, w przeciwieństwie do VHS jest jednak wolny od szumów. Zapis dźwięku odbywa się w postaci PCM Stereo z jakością dźwięku CD. Zapis DV jest zapisem cyfrowym na taśmie magnetycznej, a więc pogorszenie jakości jest bardzo niskie i może wynikać tylko z trwałości samej taśmy.
1 godzina filmu DV zajmuje 12,7 GB
3600s * 3,6 MB = 12 960 MB (12,7 GB)

Taśma filmowa

celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa – najczęściej o szerokości 35 mm ale także 16, 8 i 70 mm. Najpopularniejsze z firm produkujące materiały filmowe: Kodak, Fujifilm, Agfa i nie istniejącą już ORWO.

Na taśmie film jest zapisany w postaci pojedynczych klatek – kadrów, przesuwających się w projektorze z prędkością 24 klatki na sekundę. Oprócz obrazu z boku kadru może znajdować się ścieżka dźwiękowa. Perforacja służy do przesuwu taśmy w projektorze i kamerze. Coraz rzadziej są stosowane inne szerokości taśmy – 70, 16, 8 mm i Super 16 i Super 8 mm.

Film 8mm i Super 8mm – format taśmy filmowej o szerokości 8mm,
(super 8mm to ulepszona wersja starszego formatu 8mm). Opracowany w firmie Eastman Kodak w roku 1960, a wprowadzony na rynek w roku 1965. Przeznaczony do użytku amatorskiego.

Szerokość taśmy jak i skok perforacji jest taka sama w obydwu standardach.W formacie super 8mm zmniejszono jednak szerokość perforacji, zwiększając przez to powierzchnię naświetlania klatki. Na taśmie super 8mm może znajdować się również pasek magnetyczny pozwalający na zapis dźwięku (wprowadzony w 1973 roku).

Istnieje kilka różnych systemów umieszczania taśmy w kasetkach, ale wszystkie dają w efekcie nagranie o tych samych parametrach. Najbardziej popularny system został stworzony przez firmę Kodak.

Popularność tego formatu zmalała wraz z pojawieniem się zapisu wideo, który wyparł format Super 8mm z użytku amatorskiego. Firma Kodak ogłosiła, że będzie produkować filmy w tym formacie do roku 2005.

HD ready

jest to logo wprowadzone przez organizację EICTA (ang. European Information, Communications and Consumer Electronics Technology Industry Associations) jako znak wyróżniający urządzenia mogące wyświetlać sygnał wysokiej rozdzielczości.

Minimalne wymagania, jakie musi spełniać urządzenie, aby otrzymać logo HD ready:

  • Rozdzielczość ekranu 720 linii w pionie
  • Urządzenie musi posiadać:
    • analogowe wejście YPbPr (komponentowe)
    • cyfrowe wejście DVI lub HDMI
    • wejścia muszą obsługiwać następujące formaty przy częstotliwościach 50 i 60 Hz:
    • 1280×720 ze skanowaniem progresywnym (720p)
    • 1920×1080 z przeplotem (1080i)

Specjalnie dla odbiorników telewizyjnych zaprojektowano podobne logo HD TV – urządzenie, aby je otrzymać, musi spełniać takie same wymagania, jak dla otrzymania logo HD ready.

  • HD ready 1080p – przeznaczone dla urządzeń (w tym dla telewizorów plazmowych i LCD), które mogą odbierać, przetwarzać i wyświetlać sygnał wysokiej rozdzielczości w trybie 1080p
  • HD TV 1080p – tak jak poprzednio, przeznaczone wyłącznie dla odbiorników telewizyjnych Umieszczenie loga na urządzeniu jest dobrowolne. Brak takiego logo nie musi oznaczać, że nie obsługuje ono sygnału wysokiej rozdzielczości

1080p

skrócona nazwa jednego z trybów wideo. Liczba 1080 oznacza pionową rozdzielczość ekranu równą 1080 poziomych linii, a litera p oznacza obraz progresywny lub bez przeplotu. 1080p jest częścią telewizji wysokiej rozdzielczości HDTV w formacie panoramicznym 16:9 oraz o rodzielczości 1920 × 1080, czyli ponad 2 miliony pikseli. Informacja o odświeżaniu obrazu może zostać dopisana po prawej stronie litery p (np. 1080p30 oznacza 30 klatek na sekundę).
1080p nazywa się też „Full High-Definition„. Tryb ten jest obecnie standardem w cyfrowej kinematografii. Reżyserzy tacy jak George Lucas (w Gwiezdnych Wojnach, cz. III) kręcą swoje filmy w tym trybie wysokiej rozdzielczości, specjalnie dla kin wyposażonych w projektory obsługujące HDTV w trybie 1080p.

CD Audio

standard cyfrowego zapisu dźwięku na płycie kompaktowej, wykorzystujący do tego celu kodowanie PCM o częstotliwości próbkowania 44,1 kHz i rozdzielczości 16 bitów na próbkę.

Płyta CD pozwala na zapis dwóch kanałów (stereo). Muzyka jest podzielona na ścieżki, po których można przeskakiwać bez konieczności przewijania. Jeśli płyta została zapisana w systemie Track-At-Once (TAO) między ścieżkami będzie 2-sekundowa przerwa, można to ominąć nagrywając płytę w systemie Disc-At-Once (DAO).

Dane zapisywane na dysku CD-Audio poddawane są kodowaniu CIRC, służącemu do korekcji błędów, a następnie kodowaniu kanałowemu EFM, zwiększającemu upakowanie danych.

CD-DA zawiera standardowo 74 minuty nagrania podzielonego na maksymalnie 99 części. Przy największym dopuszczalnym upakowaniu pojemność można zwiększyć do 79 minut i 40 sekund (przy przekroczeniu standardów – nawet do 90 albo 99 minut, przy czym takie płyty powodują dużo problemów z odczytem, szczególnie w starszych odtwarzaczach).

Płyty CD-DA charakteryzują się dosyć wysoką jakością dźwięku, a przy tym są stosunkowo odporne na zabrudzenia (kurz, odciski palców) i zarysowania.

MPEG-2

– grupa standardów kompresji ruchomych obrazów i dźwięku zatwierdzona przez MPEG (ang. Moving Picture Experts Group) w 1994 roku. MPEG 2 – jest standardem kompresji sygnałów wizji, dla telewizji cyfrowej, o jakości przewyższającej dotychczasowe systemy telewizyjne (PAL, NTSC, SECAM). Standardowy system kompresji został uzupełniony o mechanizmy kodowania obiektów przemieszczających się względem nieruchomego tła. System MPEG2 określa ponadto przedziały przepływności kanału niezbędne dla przesłania sygnałów wizji o określonej rozdzielczości:
4-5 Mb/s, dla rozdzielczości 720×576 – PAL,

Zaakceptowana jako podstawowy system dla aktualnie używanej telewizji cyfrowej (DVB) i, z pewną modyfikacją, dla dystrybucji filmów na płytach DVD.

MP3

(ang. MPEG-1/2 Audio Layer-3) to format stratnej kompresji dźwięku opierający się na zmodyfikowanej dyskretnej transformacie cosinusowej i używający modelu psychoakustycznego. Format został stworzony we Fraunhofer-Institut für Integrierte Schaltungen.

Pierwotnie do kompresji MP3 stosowano Constant Bit Rate (CBR), czyli do każdej ramki używano tej samej ilości bitów. Współcześnie używa się częściej Variable Bit Rate (VBR) charakteryzującego się zmienną przepływnością w wybranym przedziale podczas kodowania.

Kodowany dźwięk może posiadać postać zarówno jednokanałową (mono) jak i dwukanałową (stereo). Istnieje też format MP3 Surround (do zapisu dźwięku wielokanałowego 5.1) wstecznie zgodny z wcześniejszym standardem.